تعویض روغن خودرو
تعویض روغن یکی از سادهترین و در عین حال مهمترین اقداماتیست که باید برای نگهداری از خودرو انجام داد. شاید فکر کنید تعویض روغن فقط یک کار روتین است، اما اگر بهموقع انجام نشود، میتواند هزینههای سنگینی روی دستتان بگذارد. در این مقاله قرار است خیلی ساده و سرراست همه چیز را درباره زمان، مراحل، نکات و حتی انواع روغن بررسی کنیم تا خیالتان از سلامت موتور راحت باشد.
چرا تعویض روغن مهم است؟
روغن موتور مثل خون در رگهای خودرو عمل میکند. اگر این روغن آلوده، فاسد یا کم باشد، موتور نمیتواند بهدرستی کار کند. روغن موتور مسئول کاهش اصطکاک، خنک کردن قطعات متحرک، و تمیز نگهداشتن فضای داخلی موتور است. اگر تعویض نشود، ذرات معلق و آلودگیها در آن انباشته میشوند و این یعنی ساییدگی زودرس، افت راندمان و در موارد حاد، خرابی موتور.
بهترین زمان تعویض روغن
پاسخ کوتاه: بستگی دارد.
پاسخ بلندتر: به نوع خودرو، نوع روغن، شرایط رانندگی و میزان کارکرد. در دفترچه راهنمای هر خودرو معمولاً عددی برای «فاصله زمانی تعویض روغن» ذکر شده، مثلاً هر ۵۰۰۰ یا ۷۰۰۰ کیلومتر. اما اگر در ترافیکهای سنگین رانندگی میکنید یا خودرویی با سن بالا دارید، بهتر است این عدد را کمی پایینتر در نظر بگیرید.
نشانههای زمان تعویض روغن
گاهی خودرو خودش به شما هشدار میدهد که وقت تعویض روغن است. چند نشانه رایج:
صدای غیرعادی موتور هنگام استارت یا حرکت
روشن شدن چراغ روغن در پشت فرمان
کاهش شتاب خودرو
رنگ تیره یا بوی سوختگی روغن هنگام بررسی
اگر این نشانهها را دیدید، وقت آن است که دستبهکار شوید.
قیمت تعویض روغن
قیمت این سرویس به چند عامل بستگی دارد. اینکه خودرو داخلی یا خارجی باشد، روغن ایرانی باشد یا خارجی، فیلترها هم تعویض شوند یا نه.
در خودروهای خارجی یا SUVها هم معمولاً حجم روغن بیشتر است و ممکن است نیاز به فیلترهای گرانتری داشته باشند، پس هزینه بالاتر خواهد بود.
انواع تعویض روغن
در نگاه اول شاید فقط به تعویض روغن موتور فکر کنیم، ولی واقعیت این است که روغن بخشهای دیگر خودرو هم نیاز به رسیدگی دارد.
تعویض روغن گیربکس
روغن گیربکس (چه دستی چه اتومات) وظیفه روانکاری جعبهدنده را دارد. تعویض آن در فواصل طولانیتر انجام میشود (مثلاً هر ۳۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر). تأخیر در این کار باعث ضربه زدن دنده و خرابی گیربکس میشود.
تعویض روغن ترمز
کمتر کسی به این بخش توجه میکند، در حالی که تعویض روغن ترمز هر دو سال یک بار الزامیست. این روغن رطوبت میگیرد و در صورت عدم تعویض، میتواند عملکرد ترمز را به شدت کاهش دهد.
مراحل انجام تعویض روغن
اگر اهل DIY هستید یا فقط دوست دارید بدانید مکانیک دقیقاً چه میکند، مراحل بهصورت زیر است:
تخلیه روغن
در اولین مرحله، پیچ کارتل باز میشود تا روغن قدیمی کاملاً از موتور تخلیه شود. بهتر است خودرو کمی گرم باشد تا روغن راحتتر خارج شود.
افزودن روغن جدید
پس از بستن پیچ کارتل و اطمینان از عدم نشتی، روغن جدید با دقت وارد موتور میشود. مقدار آن بسته به نوع خودرو بین ۳ تا ۶ لیتر است.
بررسی فیلتر و تعویض آن
فیلتر روغن مانند یک صافی برای جمع کردن ذرات معلق عمل میکند. معمولاً در هر تعویض روغن، فیلتر هم باید عوض شود.
نکات ضروری هنگام تعویض روغن
حتماً در سطح صاف این کار انجام شود.
روغن قبلی را بهدرستی دور بیندازید (نه در جوی آب!).
از ریختن زیاد از حد روغن خودداری کنید.
پس از تعویض، خودرو را چند دقیقه روشن کنید و سپس سطح روغن را دوباره چک کنید.
تاثیر شرایط رانندگی بر تعویض روغن
اگر همیشه در ترافیک هستید، از کولر زیاد استفاده میکنید، بار سنگین جابهجا میکنید یا در مناطق کوهستانی رانندگی میکنید، بهتر است فاصله تعویض روغن را کوتاهتر در نظر بگیرید. این شرایط باعث میشود موتور فشار بیشتری تحمل کند و روغن سریعتر فرسوده شود.
بهترین روغن موتور کدام است؟
اینکه “بهترین روغن موتور” چیست، خیلی به نیاز شما بستگی دارد. برای خودروهای جدید، روغنهای سنتتیک انتخاب بهتری هستند چون دوام بیشتری دارند و در دماهای بالا و پایین عملکرد بهتری دارند. روغنهای مینرال ارزانترند ولی برای خودروهای پرکارکرد یا قدیمی مناسبتر هستند.
راهنمای انتخاب روغن موتور مناسب
همیشه دفترچه خودرو را بررسی کنید.
شاخص ویسکوزیته (مثل 10W-40) نشان میدهد روغن در دماهای مختلف چه عملکردی دارد.
برند روغن مهم است. برندهای معتبر مثل توتال، کاسترول، ایرانول و بهران انتخابهای قابل اعتمادی هستند.
اگر در مناطق سردسیر هستید، روغنی با ویسکوزیته پایینتر انتخاب کنید.
روغن ایرانی بخریم یا خارجی؟
در گذشته خیلیها به سراغ روغن خارجی میرفتند، اما حالا روغنهای ایرانی هم پیشرفت زیادی کردهاند. اگر برند معتبر ایرانی بخرید (مثلاً ایرانول یا بهران) و تعویض را در زمان مناسب انجام دهید، هیچ مشکلی نخواهید داشت. فقط از خرید روغنهای بینام و نشان خودداری کنید.
راهنمای تشخیص روغن تقلبی
- بستهبندی روغن را بهدقت بررسی کنید؛ چاپ باید باکیفیت باشد.
- از فروشگاه معتبر بخرید.
- به تاریخ تولید و انقضا توجه کنید.
- اگر قیمت خیلی پایین بود، مشکوک شوید!
فواید تعویض فیلتر روغن
فیلتر اگر کثیف یا کهنه باشد، اجازه نمیدهد روغن بهخوبی در موتور جریان پیدا کند. این باعث افزایش اصطکاک و دمای موتور میشود. تعویض فیلتر معمولاً هزینه کمی دارد اما نقش بزرگی در سلامت خودرو دارد.
چک کردن چراغ و صدای موتور قبل از تعویض روغن
اگر چراغ روغن روشن شده یا صدای موتور بیشتر از حالت عادی است، احتمالاً روغن موتور در وضعیت مناسبی نیست. گاهی هم لازم است سطح روغن را بهصورت دستی با میله اندازهگیری بررسی کنید.
تعویض روغن زودتر از موعد
آیا زودتر تعویض کردن روغن ضرری دارد؟ در اغلب موارد نه. ولی اگر خیلی زود و بیمورد این کار را انجام دهید، فقط پول خود را دور ریختهاید. البته اگر شرایط رانندگیتان سخت است یا به سلامت موتور اهمیت زیادی میدهید، این کار ایرادی ندارد.
جمعبندی:
تعویض روغن یک کار ساده اما حیاتی برای سلامت موتور است. بیتوجهی به آن میتواند هزینهبر و دردسرساز باشد. پس چه خودتان این کار را انجام دهید، چه آن را به متخصص بسپارید، مطمئن شوید روغن باکیفیت، فیلتر نو، و زمانبندی درست را در نظر گرفتهاید.